Muzeoblog

badania w kulturze

Muzeoblog

Serwis redagowany przez zespół Dynamiki Ekspozycji, poświęcony jest zjawiskom muzealnym. Prezentowane tu treści dotyczą innowacji w muzeach (o digitalizacji zbiorów czytaj na blogu „Wejdź Między Muzea”) i ich nowej roli wobec globalnych przemian społeczno gospodarczych. Jakie jest miejsce muzeum w gospodarce wiedzy? Przed jakimi szansami i zagrożeniami stają współcześnie muzea? Jak muzeum może stać się ważnym aktorem w społeczności lokalnej i przysłużyć się do jej rozwoju? Zapraszamy do wspólnego poszukiwania odpowiedzi na te pytania!

Legislacja w muzeum, czyli polskie i międzynarodowe „Prawo muzeów”

Tekst nadesłany przez Magdalenę Marcinkowską, doktorantkę na Uniwersytecie Gdańskim, zajmującą się naukowo polityką kulturalną oraz szeroko pojmowaną ochroną dóbr kultury, zainteresowaną również tematyką funkcjonowania muzeów.

Praca zbiorowa zatytułowana „Prawo muzeów” pod redakcją Józefa Włodarskiego i Kamila Zeidlera to niespotykane dotąd na polskim rynku wydawniczym opracowanie, które w sposób uporządkowany prezentuje problemy współczesnej muzealnej legislacji. Dotychczasowe publikacje z zakresu prawa ochrony dziedzictwa kultury czy prace poświęcone muzealnictwu tematykę dotyczącą aspektów prawnych traktowały w sposób wybiórczy.

Zgodnie z zamysłem redaktorów książka „Prawo muzeów” podzielona została na trzy części. Pierwsza traktuje o problematyce związanej z szeroko pojętym prawem muzeów. Zaprezentowane w tym dziale rozprawy naukowe wybitnych specjalistów zajmujących się prawem ochrony dziedzictwa kultury i nie tylko, również zostały podzielone na trzy bloki tematyczne.

Tytuł pierwszego bloku „Prawo muzeów w Polsce” zawiera refleksje dotyczące kondycji placówek muzealnych w naszym kraju. Autorzy prezentują badania dotyczące genezy, roli oraz zadań przed jakimi stoją polskie muzea, stanu ich gospodarki finansowej, funkcji Rad Muzealnych oraz zwracają uwagę na znaczenie terminu muzealia w polskim prawie ochrony dziedzictwa kultury. Znaczna część w tym bloku tematycznym poświęcona została przestępstwom przeciwko eksponatom muzealnym. Osobne rozprawy traktują o kradzieżach i fałszerstwach dzieł sztuki, zjawiskach coraz częściej występujących w Polsce. Jeden z rozdziałów odpowiada na pytanie czy muzealnik może czy nie może pełnić roli eksperta, czyli jakie są różnice między teorią a praktyką zawodu muzealnika. Kolejne poruszone problemy dotyczą rozpowszechniania informacji wizualnej dzieł sztuki, ich wywozu zagranicę oraz trudności związanych z własnością zabytków archeologicznych.

Drugi blok tematyczny zawarty w części pierwszej publikacji został zatytułowany „Prawo muzeów w Europie i na świecie”. Zaprezentowane tu rozprawy dotyczą roli muzeów w świetle dokumentów międzynarodowych, znaczenia muzeów w międzynarodowej ochronie dziedzictwa kulturowego oraz sytuacji prawnej muzeów i muzealiów w Republice Federalnej Niemiec. Godnym polecenia jest artykuł dotyczący charakterystyki filozoficzno – prawnej jednego z najistotniejszych dla muzealników dokumentu, jakim jest Kodeks Etyki dla Muzeów Międzynarodowej Rady Muzeów (International Council of Museums – ICOM).

Interesujące przypadki zajęcia dzieł sztuki wywiezionych na zagraniczne wystawy otwierają ostatni blok tematyczny poświęcony wciąż aktualnej problematyce rewindykacji. Poruszone zagadnienia dotyczą reprywatyzacji dóbr kultury w Europie Środkowo – Wschodniej w latach 1989-2005, zwrotów zabytków i dzieł sztuki zagrabionych w czasie II wojny światowej z ziem państwa polskiego przez Armię Czerwoną oraz problemów związanych z własnością zbiorów muzealnych.

Druga część książki „Prawo muzeów” zawiera zbiór aktów prawnych w postaci ustawy o muzeach z dnia 21 listopada 1996 r. wraz z aktualnymi do niej rozporządzeniami. Niestety z dniem złożenia publikacji do druku nie zostały wydane i opublikowane dwa z ośmiu aktów wykonawczych do ustawy o muzach. Zabrakło rozporządzenia ministra kultury i dziedzictwa narodowego dotyczące szczegółowego zakresu i trybu zabezpieczania zbiorów przed pożarem, kradzieżą i innym niebezpieczeństwem grożącym zniszczeniem lub utratą zbiorów oraz sposobów przygotowania zbiorów do ewakuacji w razie powstania zagrożenia oraz rozporządzenia dotyczącego grup osób, którym przysługuje ulga w opłacie lub zwolnienie z opłaty za wstęp do muzeów państwowych oraz rodzajów dokumentów potwierdzających ich uprawnienia. Pośrednio ta wypełniona już luka w prawie prezentuje sytuacje polskiego prawodawstwa w przedmiotowej materii, co dodatkowo wpływa na wartość książki.

Książkę zamyka tłumaczenie znowelizowanego Kodeksu Etyki dla Muzeów ICOM autorstwa Przemysława Rybińskiego. Tłumaczenie to wydane na potrzeby publikacji opatrzne jest obszernym wstępem autora, w którym wskazuje on na zasadność, budowę i znaczenie kodeksu.

„Prawo muzeów” z pewnością powinno stanowić obowiązkową lekturę zarówno dla każdego muzealnika, jak i dla wszystkich osób głęboko zainteresowanych tematyką związaną z muzeami. Należy bowiem pamiętać, że muzea to nie tylko olbrzymie gmachy z wiekowymi eksponatami, których nie wolno dotykać. To przede wszystkim instytucje pożytku publicznego stojące na straży historii, kształtujące pamięć i tożsamość przyszłych pokoleń.

Wyślij ten post emailem
Joanna Hajduk
Joanna Hajduk Dynamika Ekspozycji
48 (12) 422 18 84 w. 22

Zainteresowana relacją między człowiekiem a rzeczywistością: przedmiotem, historią, ideą; oraz muzeum, jako miejscem, gdzie te relacje intensywnie i twórczo zachodzą (czy też zachodzić powinny). Dlatego w MIK koordynuje program „muzealny” – Dynamikę Ekspozycji, a także pracuje w programie Wirtualne Muzea Małopolski. Absolwentka romanistyki UJ.

Formularz kontaktowy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>